Rialú Reachtúil Bia

Is é an dualgas reachtúil atá ar Shaotharlann an Anailísí Poiblí ná bia a thástáil i dtaobh comhlíonta leis an reachtaíocht agus leis na treoir ábhartha. Tá ról ríthábhachtach ag an Saotharlann maidir le sábháilteacht bia trí fhianaise oibiachtúil eolaíoch a chur ar fáil i dtaobh shábháilteacht agus chaighdeán an bhia a ithimid. Cuireann an saotharlann sonraí ar fáil chun measúnú agus anailís priacail cuí ar bhia a dhéanamh.

Tá Saotharlann an Anailísí Phoiblí, Baile Átha Cliath (SAP) faoi riaracháin Fheidhmeannach na Seirbhísí Sláinte Bhaile Átha Cliath Laighean-Láir. Is saotharlann í de chuid Seirbhís Shaotharlainne um Shábháilteacht Bia (SSSB) de Fheidhmeannach na Seirbhísí Sláinte (FSS), lena mbaineann trí Shaotharlann Anailísí Phoiblí agus seacht Saotharlann Oifigiúla um Micribhitheolaíocht Bia. Is cuid lárnach den SAP í ceann de na saotharlanna seo, atá lonnaithe ar an láthair céanna. Saotharlanna Sábháilteachta Bia FSS

Ba chéim mhór chun cinn é tús na bliana 2006 maidir le sábháilteacht bia san AE nuair a cuireadh líon mór de reachtaíocht nuashonraithe ar bhia agus ar bheathú i bhfeidhm. Tá an pacáiste sábháilteachta bia go príomha i measc na reachtaíochta seo. Cuireadh Rialachán 2073/2005 maidir le critéir mhicribhitheolaíocha d’ábhair bhia i bhfeidhm freisin ag tús 2006.

Leagann Rialachán an AE 178/2002 síos na prionsabail ghinearálta agus riachtanais an dlí faoi bhia agus na nósanna imeachta i gcúrsaí a bhaineann le sábháilteacht bia. Déanann an Rialacháin an túdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia a bhunú freisin.

Déanann an pacáiste dlí faoi shláinteachas bia de chuid an Choimisiúin Eorpaigh comhchuibhiú agus simpliú ar na riachtanais sláinteachais thar a bheith casta a bhí ann roimhe sin. Tá cúig mhórphíosa reachtaíochta sa phacáiste a chlúdaíonn réimsí mar sláinteachas bia-ábhair agus rialacha sláinteachais ar leith maidir le bia de bhunadh ainmhíoch. Cuireann “Rialachán an AE maidir le rialúcháin oifigiúla a dhéantar chun deimhniúchán le dlí faoi bheathú agus faoi bhia, rialacha faoi shláinte agus faoi leas ainmhithe a chinntiú” síos go mion ar an gcaoi ina gcaithfear na prionsabail i Rialachán 178/2002 a léiriú agus a fheidhmiú. Ó 1 Eanáir 2006 déanann Rialachán 882/2004 aisghairm ar roinnt Achtanna um Rialachán Bia a bhí ann roimhe sin.

Cláir Samplála agus Anailíse

Déanann an tSaotharlann réimse leathan tástála:

• Tástáil cheimiceach
  • Liosta de thástálacha ceimiceacha ar bhia-ábhar
  • Clár Samplála um Cheimiceáin i mBia 2007
• Samplaí Bia i gcomhair Tástáil Mhicribhitheolaíochta
• Stóráil samplaí d’anailís mhicribhitheolaíoch
• Liosta de thástálacha micribhitheolaíocha

Tástáil cheimiceach

Barr an Leathanaigh

Mar gheall ar fhionnachtain ábhar nua salaithe i mbia, mar aon le rialúcháin nua nó teorainn rialaitheacha níos ísle i leith breiseán agus ábhar salaithe bia atá ann cheana féin, tá sé riachtanach taighde agus forbairt a dhéanamh ar mheáin anailíseacha iontaofa agus láidir a theastaíonn ar chúinsí suirbhé agus forfheidhmithe. Déanann an Rannóg um Thaighde agus Forbairt ar Mhodhanna (TFM) ceimice modhanna nua anailíse a fheidhmiú, na modhanna atá ann cheana féin a shíneadh ar mhaitrísí nua, agus teicnící anailíseacha nua a scrúdú. Úsáideann an Rannóg TFM saineolas agus pearsanra ó Rannóga eile na saotharlainne chun na cuspóirí seo a chur i gcrích.

Teagmháil Saotharlainne do TFM Ceimice: An tUasal Chris Griffin.

Faoi láthair, tá an tsaotharlann ag forbairt modhanna anailíse maidir le speiceasú Arsanaic, Mearcair, Seiléiniam agus Stáin. Braitheann bith-infhaighteacht agus/nó tocsaineacht na miotal seo, agus miotail eile, ar an bhfoirm nó ar an speiceas ina bhfuil siad. Tá cainníocht an speicis miotail ar leith i mbia ríthábhachtach i measúnú priacail. I 2006 cuireadh isteach PerkinElmer Elan DRC II ICP-MS, PerkinElmer Series 200 HPLC, agus Perkin Elmer Clarus 500 GC mar chuid den chlár forbartha.

Tabhair faoi deara go ndéantar tástálacha a fhorbairt/bhailíochtú i mbia-ábhair ar leith a léiríonn na riachtanais reachtúla go príomha. Níl tástálacha aonair ar fáil do gach bia-ábhar.

Tabhair faoi deara na riachtanais seo a leanas maidir le sampláil bia d’anailís cheimiceach:

1. Féach ar mhír na nótaí den Chlár Samplála um Cheimiceáin i mBia reatha chun eolas a fháil ar na cineálacha samplaí agus na híosmhéid samplála riachtanacha i gcomhair gach paraiméadair.
2. Ba cheart na samplaí bia, a chuirtear isteach i gcomhair monatóireachta chun comhall le dlíthe bia an AE a chinntiú, a shampláil de réir Rialachán Samplála an AE. Mar shampla, maidir le trom-mhiotail, molann na rialacháin go dtógfaí sampla de 1 kg ar a laghad más féidir.
3. Má tá roinnt aonaid miondíola de tháirge ag teastáil chun sampla a chur le chéile, déan cinnte go bhfuil na haonaid ar fad ar aon bhaisc-uimhir. Roimh an anailís, cuirtear aonaid uile an tsampla le chéile agus déantar tástáil ar fhoshamplaí. I gcás toradh míshásúil a fháil, ní féidir an bhaisc amhrasach a aithint nuair a tástáladh sampla ilchodach d’aonaid de bhaisceanna éagsúla.
4. Déan cinnte nach dteimhlíonn lipéid ghreamaitheacha faisnéis mar liosta na gcomhábhar, lipéadú cothúlachta, éilimh srl. ar shamplaí. Má tá an sampla beag agus mura féidir é seo a dhéanamh go praiticiúil, is féidir an sampla a chur i mála plaisteach trédhearcach agus an lipéad a ghreamú air.
5. Is riachtanais de chuid na creidiúnaithe saotharlainne le “ISO 17025:2005 – General Requirements for the Competence of Testing and Calibration Laboratories [an bhfuil teideal Gaeilge air seo?]” go mbeadh conradh idir an custaiméir agus an tsaotharlann. Is conradh den saghas seo í an fhoirm Aguisín C. Mar gheall air seo, tá sé ríthábhachtach go líonfar an réimse “anailís a theastaíonn” ar an bhfoirm Aguisín C agus go sonraítear na paraiméada(i)r riachtanach(a) de réir an chláir. Ní leor iontrálacha ar nós “ceimiceach” nó “comhshuíomh”.
6. Ar gach foirm Aguisín C, tabhair ainm agus seoladh na Príomhoifige Sláinte Comhshaoil chuig a gcuirfear an tuairisc.
7. I gcás nach féidir samplaí sceidealaithe a chur isteach i gcomhair tástála, cuir an teagmháil saotharlainne sonraithe ar an eolas faoi chomh luath agus is féidir, ionas gur féidir na háiseanna saotharlainne a athleithdháileadh ar obair eile.
8. Tugtar sonraí na dteagmhálacha saotharlainne ar Leathanach 2 den Chlár mar aon leis an Rannóg “Teagmháil” den suíomh idirlín seo. Cuir glaoch ar an duine sonraithe cuí i gcomhair iarratas maidir le paraiméadair tástála nó sampláil. I gcás toradh a cheistiú, ba cheart dul i dteagmháil leis an gCeimiceoir Anailíseach Feidhmeannach atá ainmnithe ar an tuairisc tástála.
9. Ní mór na samplaí a sheachadadh chuig an tSaotharlann sa chéad choicís de gach tréimhse samplála. Déan cinnte go mbeidh na samplaí uile i gcomhair tástáil ceimice sa tSaotharlann roimh 3 i.n. lá an tseachadta.

Samplaí Bia i gcomhair Tástáil Mhicribhitheolaíochta

Barr an Leathanaigh

Ba cheart samplaí bia a gcuisnítear iad de ghnáth a stóráil i gcuisneoir ar an bpointe, agus ba cheart iad a sheoladh chuig an tsaotharlann laistigh de 24 uair.

1. Aon samplaí, a gcuisnítear iad de ghnáth agus nach féidir iad a sheoladh chuig an tSaotharlann laistigh de 24 uair, ba cheart iad a reo agus a sheoladh chuig an tSaotharlann chomh luath agus is féidir ina dhiaidh sin.
2. Ní mór Foirm Iarratais ar Anailís Saotharlainne chomhlánaithe a bheith le gach sampla.
3. Ba cheart na samplaí uile a láimhseáil a laghad agus is féidir sula bhfaightear ag an tSaotharlann iad. Is féidir go mbeadh éifeacht ag stair láimhseála agus stórála na samplaí ar na torthaí micribhitheolaíochta.
4. Tá íosmhéid de 150g de shampla bia ag teastáil don anailís mhicribhitheolaíoch.

Stóráil samplaí d’anailís mhicribhitheolaíoch

Barr an Leathanaigh

1. Ba cheart do bhia reoite a bheith reoite.
2. Ba cheart bia fuaraithe/cuisnithe a stóráil idir 0ºC agus 5ºC gan iad a reo.
3. Ní gá bia triomaithe, cannaí neamhshéidte agus bia nach gcuisnítear iad de ghnáth a fhuarú, ach ba cheart iad a stóráil agus a iompar ag teocht níos ísle ná 20ºC.

Liosta de thástálacha micribhitheolaíocha

Barr an Leathanaigh

Treoracha maidir le samplaí bia a thógáil

• Anailís Cheimiceach
• Tástáil Mhicribhitheolaíoch
• Samplaí a stóráil i gcomhair anailíse micribhitheolaíochta

Anailís Cheimiceach

Barr an Leathanaigh

 Tabhair faoi deara na riachtanais seo a leanas maidir le sampláil bia a thógáil i gcomhair anailíse ceimicí:

1. Féach ar mhír na nótaí den Chlár Samplála um Cheimiceáin i mBia reatha chun eolas a fháil ar na cineálacha samplaí agus na híosmhéid samplála riachtanacha i gcomhair gach paraiméadair.
2. Ba cheart na samplaí bia, a chuirtear isteach i gcomhair monatóireachta chun comhall le dlíthe bia an AE a chinntiú, a shampláil de réir Rialachán Samplála an AE. Mar shampla, maidir le trom-mhiotail, molann na rialacháin go dtógfaí sampla de 1 kg ar a laghad más féidir.
3. Má tá roinnt aonaid miondíola de tháirge ag teastáil chun sampla a chur le chéile, déan cinnte go bhfuil na haonaid ar fad ar aon bhaisc-uimhir. Roimh an anailís, cuirtear aonaid uile an tsampla le chéile agus déantar tástáil ar fhoshamplaí. I gcás toradh míshásúil a fháil, ní féidir an bhaisc amhrasach a aithint nuair a tástáladh sampla ilchodach d’aonaid de bhaisceanna éagsúla.
4. Déan cinnte nach dteimhlíonn lipéid ghreamaitheacha faisnéis mar liosta na gcomhábhar, lipéadú cothúlachta, éilimh srl. ar shamplaí. Má tá an sampla beag agus mura féidir é seo a dhéanamh go praiticiúil, is féidir an sampla a chur i mála plaisteach trédhearcach agus an lipéad a ghreamú air.
5. Is riachtanais de chuid na creidiúnaithe saotharlainne le “ISO 17025:2005 – General Requirements for the Competence of Testing and Calibration Laboratories [an bhfuil teideal Gaeilge air seo?]” go mbeadh conradh idir an custaiméir agus an tsaotharlann. Is conradh den saghas seo í an fhoirm Aguisín C. Mar gheall air seo, tá sé ríthábhachtach go líonfar an réimse “anailís a theastaíonn” ar an bhfoirm Aguisín C agus go sonraítear na paraiméada(i)r riachtanach(a) de réir an chláir. Ní leor iontrálacha ar nós “ceimiceach” nó “comhshuíomh”.
6. Ar gach foirm Aguisín C, tabhair ainm agus seoladh na Príomhoifige Sláinte Comhshaoil chuig a gcuirfear an tuairisc.
7. I gcás nach féidir samplaí sceidealaithe a chur isteach i gcomhair tástála, cuir an teagmháil saotharlainne sonraithe ar an eolas faoi chomh luath agus is féidir, ionas gur féidir na háiseanna saotharlainne a athleithdháileadh ar obair eile.
8. Tugtar sonraí na dteagmhálacha saotharlainne ar Leathanach 2 den Chlár mar aon leis an Rannóg “Teagmháil” den suíomh idirlín seo. Cuir glaoch ar an duine sonraithe cuí i gcomhair iarratas maidir le paraiméadair tástála nó sampláil. I gcás toradh a cheistiú, ba cheart dul i dteagmháil leis an gCeimiceoir Anailíseach Feidhmeannach atá ainmnithe ar an tuairisc tástála.
9. Ní mór na samplaí a sheachadadh chuig an tSaotharlann sa chéad choicís de gach tréimhse samplála. Déan cinnte go mbeidh na samplaí uile i gcomhair tástáil ceimice sa tSaotharlann roimh 3 i.n. lá an tseachadta.

Tástáil mhicribhitheolaíoch

Barr an Leathanaigh

Samplaí Bia i gcomhair Tástála Micribhitheolaíochta

1. Ba cheart samplaí bia a gcuisnítear iad de ghnáth a stóráil i gcuisneoir ar an bpointe, agus ba cheart iad a sheoladh chuig an tsaotharlann laistigh de 24 uair.
2. Aon samplaí, a gcuisnítear iad de ghnáth agus nach féidir iad a sheoladh chuig an tSaotharlann laistigh de 24 uair, ba cheart iad a reo agus a sheoladh chuig an tSaotharlann chomh luath agus is féidir ina dhiaidh sin.
3. Ní mór Foirm Iarratais ar Anailís Saotharlainne chomhlánaithe a bheith le gach sampla.
4. Ba cheart na samplaí uile a láimhseáil a laghad agus is féidir sula bhfaightear ag an tSaotharlann iad. Is féidir go mbeadh éifeacht ag stair láimhseála agus stórála na samplaí ar na torthaí micribhitheolaíochta.
5. Tá íosmhéid de 150g de shampla bia ag teastáil don anailís mhicribhitheolaíoch.

Stóráil samplaí d’anailís mhicribhitheolaíoch

Barr an Leathanaigh

1. Ba cheart do bhia reoite a bheith reoite.
2. Ba cheart bia fuaraithe/cuisnithe a stóráil idir 0ºC agus 5ºC gan iad a reo.
3. Ní gá bia triomaithe, cannaí neamhshéidte agus bia nach gcuisnítear iad de ghnáth a fhuarú, ach ba cheart iad a stóráil agus a iompar ag teocht níos ísle ná 20ºC.